กองทัพ กับ กองโจร

หายหน้ากันไปนานพอควรด้วยเหตุว่าช่วงนี้ชีวิตวุ่นวายกับความเปลี่ยนแปลงหลายอย่าง วันนี้พอมีเวลาและโอกาส จึงขอกลับมารับใช้พ่อแม่พี่น้องอีกคำรพหนึ่งครับ จะพยายามมาให้บ่อยขึ้นกว่านี้ครับ

ในการทำสงครามนั้นในอดีต สงครามเป็นเรื่องของชนชั้นสูง ที่เขาเอาไว้รบกันเพื่อยแสดงความแข็งแกร่ง และอำนาจ โดยผู้แพ้จะต้องยอมสยบแก่ผู้ชนะ ซึ่งเราจะเห็นว่า การรบนี่เค้ามองเหมือนการเดินหมากรุก ถ้าหากใครเคยดูหนังสมัยโบราณ จนมายุคสงครามกลางเมืองในอเมริกา จะเห็นภาพชัดเจน

โดยเฉพาะในสงครามกลางเมืองนี่ เราในสมัยนี้มองดูจะรู้สึกว่า มันเป็นอะไรที่ไม่ make sense เอามากๆ เพราะทหารสองกอง เดินกันเป็นสี่เหลี่ยม แล้ว ก็เดินเข้าระยะยิง ซึ่งไม่ต่างกันเพราะใช้ปืนแทบจะยี่ห้อเดียวกัน หน้า เดิน หยุด เตรียมยิง ยิง ปัง แล้ว ก็มีคนล้มลง ทั้งสองฝ่าย ฝ่ายละหลายคน ทำไมไม่วิ่งหลบ ไม่กลัวตายกันหรือ เขาหลบไม่ได้ครับ หนึ่งคือมันคือความกล้าหาญของชายชาติทหาร สองคือ หลบอาจจะโดนข้อหาหนีทัพ มีโทษทางวินัย มันจึงเป็นการรบที่ดูทุลักทุเลอย่างนั้น

นั่นคือแนวคิดรูปแบบ ที่สั่งสมจนเกิดเป็นระบบบริการจัดการการที่เรียกว่า กองทัพ แม้ว่าจะผ่านมาหลายร้อยปี แนวคิดนี้ก็ไม่เปลี่ยนไปเท่าใดนัก

มีการรบอีกรูปแบบหนึ่ง ที่ไม่ยอมยึดรูปแบบแต่มุ่งเป้าแต่ผลประโยชน์ที่ทุกคนจะได้รับเป็นหลัก และมีรูปแบบการแบ่งผลประโยขน์อย่างชัดเจน รูปแบบนี้ความจริงไม่สมควรเรียกว่ารูปแบบ แต่ก็มีรูปแบบของมันเอง มักเกิดจาก ทหารหนีทัพ หรือ ชาวนาที่ยากจนและไม่มีกำลังที่จะส่งส่วยให้กับชนชั้นปกครอง ทางออกของคนเหล่านี้ คือ ไปเป็น โจร ถูกต้องครับนี่คือรูปแบบการจัดการที่เรียกว่า กองโจร ซึ่งมีรูปแบบที่เรียบง่าย โดยมีการกำหนดเป้าหมายร่วมกันคือ การปล้นให้ได้ทรัพย์สินมาเพื่อแบ่งกับอย่างทั่วถึง โดยมีการกำหนดลำดับชั้นแบบง่ายๆ และไม่จำเพาะเจาะจง แม้จะมีหัวหน้า แต่ก็ไม่ได้มีอำนาจสั่งการอย่างเด็ดขาดเท่าใดนัก ทั้งหมดขึ้นกับสถานการณ์เป็นหลัก และมีการเปลี่ยนตัวหัวหน้าตามความแข็งแกร่งเกือบจะตลอดเวลา ทั้งหมดเพื่อให้บรรลุเป้าหมาย เป็นงานๆ ไป

ถ้ามาถึงจุดนี้ยังไม่เข้าเรื่องอไจล์ คงมีผู้อ่านหลายคนโวยผมแน่ และก็คงมีผู้อ่านหลายท่านคาดเดาได้แล้ว ว่า ผมกำลังจะสื่อถึงอะไร ถูกต้องครับ ถ้าหากเราเปรียบ กองทัพ เป็น ระบบ command and control กองโจร ก็คือ อไจล์แบบดั้งเดิม เช่น Scrum หรือ Kanban นั่นเอง

ปัจจุบันหลายคนคงรู้สึก Scrum หรือ Kanban รวมทั้ง XP เป็นคำตอบของการทำงานด้านไอทีในโลกยุคใหม่ เพราะรวดเร็ว และมีเป้าหมายที่ชัดเจน แตกต่างจากการทำงานอย่างไร้วิญญาณ ของทาสนายทุนใน กองทัพ เป็นไหน แต่ถ้าเรามาดูจากประวัติศาสตร์ แม้กองโจร หรือ โจรสลัด ต่างๆ จะมีระบบการทำงานที่มีประสิทธิภาพสูงกว่า กองทัพ เพียงใด สุดท้าย ก็พ่ายแพ้ถูกจับ แขวนขอ ตัดหัวทั้งหมด จะเหลือรอดบ้าง ก็ต้องหลบซ่อนปกปิด ชื่อเสียงเรียงนาม หาความสงบในชีวิตไม่ได้ ถ้าหากเชื่อในกฏที่ว่า ประวัติศาสตร์มักจะซ้ำรอยเดิม ก็คงจะมองเห็นภาพว่า ทางที่ อไจล์ จะรอดพ้นจากความพ่ายแพ้แทบเป็นไปไม่ได้เลย เหตุมิใช่เพราะ ประสิทธิภาพ (productivity) แต่เป็นเพราะขนาด (scale) ต่างหาก

ระบบการทำงานแบบ กองโจร ไม่สามารถรองรับการขยายขนาด (scaling) ได้

ถ้าหากบล็อกโพสนี้จบเช่นนี้ ก็คงจะเป็นที่น่าหดหู่อย่างยิ่ง สำหรับคนที่เชื่อมั่นในอไจล์ ข่าวดีคือ เมื่อหลายสิบปีก่อน มีประเทศเล็กๆ แห่งหนึ่งในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ชื่อว่า เวียตนาม ได้แสดงวิธีการบริหารจัดการที่สามารถ เอาชนะ กองทัพ ที่มีขนาดใหญ่กว่าอย่างมากได้ ซึ่งน่าแปลกที่เขาใช้รูปแบบวิธีการที่คล้ายกับ กองโจร แต่ไม่ใช่กองโจรแบบที่เรารู้จักกันแต่เดิม รูปแบบนั้นเรียกว่า “จรยุทธ”

จรยุทธ มีหลักการที่เรียบง่าย (แต่ไม่ง่าย) ว่า “เอ็งมาข้ามุด เอ็งหยุดข้าแหย่ เอ็งแย่ข้าตี เอ็งหนีข้าตาม” ทั้งหมด ภายใต้เป้าหมายเดียวคือ ฆ่าทหารอเมริกันให้ได้มากที่สุด ทั้งหมดเรียบง่ายมากๆ แต่ทรงประสิทธิภาพอย่างสูงสุด และที่สำคัญ มันคือการรวมหลักการเป้าหมายเดี่ยว (single goal) ของกองโจร และวินัย (discipline) ของกองทัพเข้าด้วยกัน ซึ่งถ้าขาดสิ่งหนึ่งสิ่งใดไป ก็จะนำไปสู่ การเป็น กองทัพ (มีวินัย แต่ขาดเป้าหมาย) หรือ กองโจร (มีเป้าหมายแต่ขาดวินัย) ไป

สิ่งที่น่าแตกตื่นอีกอย่างคือหลักการนี้มิได้ถูกคิดขึ้นเร็วๆ นี้ หากแต่ถูกคิดขึ้นต้องแต่เกือบสามพันปีก่อน ในประเทศจีน โดยนักการทหารที่มีชื่อเสียงอมตะ นามว่า ซุนวู (Sun Tzu)

เริ่มสนุกละนะ แต่บังเอิญเวลาหมด หมดเวลา (pomodoro) คราวหน้าจะขอมารับใช้ต่อถึง จรยุทธ ภาคอไจล์ว่าเป็นอย่างไร มีประสิทธิภาพที่เหนือกว่าแบบกองโจร และรองรับขนาดที่ใหญ่แบบกองทัพ ได้อย่างไร

ขอความดีงามจงมีแก่ท่าน – สวัสดี

Advertisements

ใส่ความเห็น

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s